De kracht van archetypen

  • Anne-Sofie van der Weijden / Docent Theater / Honours Programme / Arnhem

Anne-Sofie van der Weijden studeert af aan de opleiding Docent Theater in Arnhem en rondde het Honours Programme af met “Godot… Godet…. Godin…. Een onderzoek naar de archetypen in Wachten op Godot” van Samuel Beckett. Anne-Sofie heeft een liefde voor klassieke theaterstukken. Archetypen zijn daarbij een terugkerend thema. In haar scriptie deed zij onderzoek naar de rol van Laërtes in Hamlet versus Hamlet van Tom Lanoye en kwam daarbij op het archetype ‘De Schaduw’. Haar afstudeervoorstelling was ook een stuk van Tom Lanoye genaamd Risjaar Modderfokker den Derde, eveneens een bewerking van een stuk van Shakespeare.  Anne-Sofie heeft stage gelopen als regie assistent bij de voorstelling Minoes van Bostheater Producties en bij Parsifal Playingfields the Game van Arlon Luijten. Deze zomer zal zij aan de slag gaan als regie assistent bij de voorstelling Zij is de baas van De Rode Boksbal in regie van Geert Lageveen. Daarnaast is zij medeoprichter van een stichting voor theater op festivals en scholen.

 

Onderzoek voor het Honours Programme

Met haar onderzoek wilde Anne-Sofie meer leren over haar eigen werkwijze als theatermaker: “Ik begon dit onderzoek omdat ik vermoedde dat het mij inzicht zou geven in de kracht van archetypen en hoe je ze kunt inzetten in het theater. Mijn stukken, waaronder Andromache, zijn vaak gebaseerd op mythische verhalen. De personages in het verhaal staan dan symbool voor iets anders: ze vertegenwoordigen archetypen in de vorm van menselijke gedaantes. Typisch voor archetypen is dat ze een zekere mate van tijdloosheid bevatten en een universeel gevoel oproepen. Zelf zet ik ze in om een statement te maken, om mensen aan het denken te zetten of discussie uit te lokken.”
Jung, Campbell en Fischer-Lichte

“Waarom fascineert Wachten op Godot mij zo? Omdat het een groot mysterie in zich draagt. Wie is toch die Godot die uiteindelijk helemaal niet komt? Het feit dat hij niet komt maakt hem zo mysterieus. Wat is daar de betekenis van? En wie zijn die mannen die op hem wachten? Aan de hand van verschillende theorieën analyseerde ik de archteypische figuren, de mythische verwijzingen en de tijd als element (het wachten) in dit stuk van Beckett. Ik richtte me onder andere op studies van Carl Gustav Jung, psychiater en grondlegger van de analytische psychologie, en van Joseph Campbell, hoogleraar mythologie. Ook bestudeerde ik het werk van theaterwetenschapper Erika Fischer-Lichte, die de historie van en semiotiek in theater onderzocht.”

 

Waar wachten we op?

Anne-Sofie concludeerde dat het publiek zich identificeert met de personages, en daarmee ook met een bepaald filosofisch vraagstuk. “Het dilemma in Wachten op Godot is niet alleen een dilemma voor Vladimir en Estragon, twee archetypen, maar ook voor de toeschouwer. Dat dilemma is de altijd onderliggende vraag wat het doel is. Waar wachten we op? Wat moeten we doen om ons leven invulling te geven? Wanneer komt het antwoord, en zal dat een verlossing zijn of een kwelling? Het onderzoek heeft me heel veel opgeleverd. Het heeft me iets geleerd over mijn eigen voorkeur voor bepaalde verhalen en vormen van theater. Het heeft me geleerd wat de werking is van een archetype in het theater. Ik vind het een uitdaging om daar als theatermaker mee te experimenteren zodat het publiek zich, onbewust, verbonden voelt met het stuk en er betekenis aan ontleent. Het zegt namelijk ook iets over onszelf en over de wereld waarin we leven.”